Dấu phụ tiếng Việt và chiều cao chữ hoa

Tiếng Việt là một trong số ít chữ viết Latinh chồng hai dấu lên cùng một nguyên âm: một dấu phụ chỉ âm, một dấu thanh. Chữ ế mang mũ rồi mang sắc; chữ ườ mang móc rồi mang huyền.

Hệ quả là phần trên của dòng chữ tiếng Việt cao hơn hầu hết các ngôn ngữ khác dùng cùng bộ chữ cái. Một khoảng cách dòng vừa đủ cho tiếng Anh sẽ khiến dấu sắc của dòng dưới chạm vào chân chữ g hoặc y của dòng trên.

Ba chỗ hay hỏng

Chữ hoa có dấu là chỗ hỏng đầu tiên: Ế, Ộ, Ữ đẩy dấu lên trên cả chiều cao chữ hoa, nên tiêu đề viết hoa toàn phần gần như luôn phải nới thêm.

Chỗ thứ hai là tiêu đề cỡ lớn, nơi khoảng cách dòng thường bị siết xuống dưới 1.1. Với tiếng Anh thì đẹp, với tiếng Việt thì dấu chồng lên nhau.

Chỗ thứ ba là font không thật sự hỗ trợ tiếng Việt mà chỉ có sẵn vài chữ dựng tạm. Dấu sẽ đúng hình nhưng sai vị trí, và người đọc nhận ra ngay dù không gọi tên được vấn đề.

Cách kiểm nhanh

Đặt cạnh nhau hai dòng chữ hoa có dấu, để khoảng cách dòng bạn định dùng, rồi nhìn khoảng trống giữa chúng. Nếu phải nhìn kỹ mới thấy nó đủ, tức là chưa đủ.

Deutsch, Polski und Türkçe stellen dieselbe Frage in kleinerem Maßstab: Größe, zażółć, ışık.